Multidisciplinair onderzoek binnen tien thema’s; in die nieuwe opzet willen de drinkwaterbedrijven en hun kennisinstituut KWR Watercylce Research Institute de komende jaren nieuwe uitdagingen in het wateronderzoek aangaan. De tien thema’s werden officieel gelanceerd op een tweedaagse congres, eind vorige week in Maarssen, dat werd gehouden ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van het collectieve Bedrijfstakonderzoek (BTO). “Over nog eens tien jaar hoop ik dat we tot één samenhangend onderzoeksprogramma voor de hele watersector zijn gekomen”, zegt Gertjan Medema, hoofdverantwoordelijke van het BTO-onderzoeksprogramma.

Ruim 160 medewerkers van drinkwaterbedrijven, ingenieursbureaus en onderzoeksinstellingen blikten afgelopen donderdag terug op 10 jaar BTO. Duidelijk werd hoeveel er is bereikt na tien jaar collectief en structureel investeren in wetenschappelijk, innovatief onderzoek en kennisuitwisseling. Er is veel kennis opgebouwd over bijvoorbeeld het tegengaan van legionella, de werking van zuiveringsprocessen en de gevolgen van de klimaatverandering. Maar er zijn ook vooral veel praktische oplossingen ontwikkeld; nieuwe analysemethoden, nieuwe zuiveringsprocessen, praktische oplossingen voor membraanvervuiling, de mogelijkheid watergebruik te modelleren en voorspellen en het efficiënter exploiteren van pompputten en leidingnetten. “Ik ben er trots op dat er zoveel resultaten uit het drinkwateronderzoek zijn voortgekomen die daadwerkelijk in de sector zijn geïmplementeerd”, zegt prof. dr. Gertjan Medema, Chief Science Officer bij KWR en hoofdverantwoordelijk voor het BTO-onderzoeksprogramma. Dat de grote waterbedrijven collectief meedoen in het wetenschappelijk onderzoek, maakt het volgens hem mogelijk dat er concrete oplossingen komen. “De drinkwatersector waarborgt met dit onderzoeksprogramma de eigen innovatie en wil en kan hiermee een proeftuin zijn voor nieuwe innovaties die ook voor buitenlandse bedrijven interessant kunnen zijn.”

Klimaatbestendige watersector
Het succesvolle en in de wereld unieke bedrijfstakonderzoek houdt na deze eerste tien jaar niet op. Vorige zomer tekenden de directeuren van tien Nederlandse waterbedrijven en KWR een nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor de periode 2013-2017. De afgelopen maanden is hard gewerkt om tot een nieuwe opzet te komen. Tien thema’s zijn vastgesteld waarbinnen multidisciplinair onderzoek moet plaatsvinden.

Op de tweede congresdag, alleen toegankelijk voor medewerkers van de drinkwaterbedrijven, werden de nieuwe thema’s officieel gelanceerd: hygiëne en veiligheid; biologische stabiliteit; nieuwe stoffen; klimaatbestendig watersector; duurzame bronnen en watersystemen; nieuwe meetmethoden en sensoring; nieuwe zuiverings- en nanotechnologie; trends; water en energie; assetmanagement.

Een nieuwe generatie jonge onderzoekers in de watersector presenteerde de thema’s. “De komende maanden gaan we hard aan de slag om samen met de waterbedrijven de thema’s verder in te vullen”, aldus Medema. “We moeten komen tot een concrete keuze van projecten en een prioritering daarvan.”

Veel elan
Het congres in Maarssen was mede bedoeld om inhoudelijke feedback op de thema’s te krijgen vanuit de waterbedrijven. Die opzet is geslaagd, vindt Medema. “Er zat veel elan in het congres en er werden veel onderwerpen aangedragen die aandacht behoeven binnen de thema’s.”

Er werd een levendige discussie gevoerd over de grenzen van het onderzoeksprogramma en de dwarsverbanden met de rest van de maatschappij. Medema: “Hoe ver ga je als drinkwatersector? Waar liggen de dwarsverbanden? Daar werd veel over gesproken. Als drinkwatersector zit je aan een kant van de keten, met aan de andere kant het afval- en oppervlaktewater.”

Nanotechnologie
Juist in die dwarsverbanden liggen volgens Medema nieuwe uitdagingen voor het BTO. “Je ziet dat drinkwater verbonden is met de rest van de waterketen en dat drinkwateronderzoek steeds meer geïncorporeerd wordt in grote onderzoeksprogramma’s op het vlak van bijvoorbeeld klimaatonderzoek of nanotechnologie.”

Het thema Water en energie illustreert dit. Binnen dit thema wordt nagedacht over hoe de drinkwatersector het ontwikkelen van kennis en het daadwerkelijk hergebruik van energie in de verwarming van warm water in huishoudens kan stimuleren. Medema: “Daarbij zie je ook dat kennis die in het verleden binnen de drinkwatersector is ontwikkeld, bijvoorbeeld over de risico’s van legionella, relevant is binnen dit soort nieuwe thema’s.”

Waar de rol van de drinkwatersector ophoudt, is iets waarover de sector volgens Medema voorlopig nog wel even door zal discussiëren, verwacht Medema. “Waarbij de algemene tendens wel is dat een integrale aanpak de voorkeur heeft. Neem het legionella-risico bij het hergebruiken van energie uit water in huishoudens. Hoewel sec genomen het drinkwater niet het probleem vormt maar veel eerder de binneninstallatie en de koeltorens, wil men geen afschuifsysteem. Voor de consument is het belangrijk om als drinkwatersector een samenwerking op te zetten met de installatiebranche zodat we de zaken integraal kunnen oppakken.”

Dwarsverbanden
In het leggen van dwarsverbanden ligt ook de ambitie van Medema voor de komende jaren. “Over nog eens tien jaar hoop ik dat we de kennisontwikkeling in de watersector in Nederland zodanig hebben ingestoken en verknoopt dat we de onderzoeksprogramma’s op het gebied van drinkwater, afvalwater en stedelijk waterbeheer in elkaar hebben geschoven. Ik hoop na twintig jaar BTO dat we de synergie bij elkaar zo goed hebben gevonden dat we tot één onderzoeksprogramma voor de watersector in zijn geheel zijn gekomen.”


Bekijk hier diverse presentaties van het congres ‘10 jaar BTO’.

Meer over het congres en het bedrijfstakonderzoek op de website van KWR.


(WaterForum Online, 4 april 2012)