Gerelateerde berichten

Albert Jansen, Hemel(s)water: “Waarom zou je drinkwater maken uit onnodig vervuild regenwater?”

  • 5 april 2016

Regenwater van het eigen dak zuiveren met ultrafiltratie membranen en hiervan drinkwater maken. Dat is Hemel(s)water. Met het energiezuinige en chemicaliënvrije systeem gaat ex-TNO’er Albert Jansen de wereldwijde waterproblematiek te lijf. Te beginnen in Nederland. “Waarom zou je drinkwater maken uit onnodig vervuild regenwater als je het ook direct uit regen kunt maken?”

Tekst Annemarie Geleijnse

U werkte 38 jaar als onderzoeker gespecialiseerd in membranen en water bij TNO en brengt nu met uw eigen onderneming Water Innovation Consulting (WIC) uw eerste product op de markt. Vanwaar deze stap?
Door een reorganisatie binnen TNO kreeg ik de kans dit te gaan doen. Ik wil iets betekenen voor de maatschappij en bijdragen aan de oplossing voor het wereldwijde waterprobleem van zowel wateroverlast als schaarste. Toen ik vorig jaar een oproep zag om deel te nemen aan de Challenge Stad van de toekomst, was ik meteen enthousiast.”

Tijdens de Innovatie Expo presenteert u op 14 april Hemel(s)water samen met negen andere finalisten aan de jury. Uw innovatie is uit dat van 160 deelnemers gepikt. Had u verwacht dat uw idee zo razendsnel een succes zou worden?
Ik heb veel ervaring in het ontwikkelen van technologie en die leert dat succes niet valt te voorspellen. Maar dit is inderdaad heel snel gegaan. In mei kreeg ik dit idee, in september startte ik met de Challenge, een proces waarbij je heel intensief begeleid wordt. En nu al zijn de eerste installaties gebouwd en getest.”

Kunt u in het kort uitleggen hoe Hemel(s)water werkt?
“Eigenlijk is het systeem ontiegelijk simpel. Regen die op een – liefst zo schoon mogelijk – dak valt, stroomt in de dakgoot. In plaats van in het riool, loopt dit water via de hemelwaterafvoer naar de installatie.”

Dat wordt dus een soort innovatie regenton?
"Ja, bij wijze van spreken. Het bovenste onderdeel van de installatie is de opvangtank. Van daaruit stroomt het water door een UF-membraanmodule, een moleculair filter in een tweede tank. Hierin sla ik het gezuiverde, bacterievrije water op. Doordat het systeem steriel is voorkom ik dat er in de opslagtank bacterie- of algengroei plaatsvindt. Het membraan filtert op nanometerniveau. Ook opgeloste stoffen worden verwijderd. De omvang van de opslagtank is voldoende om zes weken droogte te overbruggen. Al die tijd beschikt een huis over zijn eigen zuivere kraanwater.”

Heeft u als membraanspecialist en voorzitter van het Nederlands membraangenootschap die filtermodule zelf gebouwd?
“Dat heb ik wel overwogen, maar het bleek commercieel veel verstandiger om bestaande membranen te gebruiken en ook voor de bouw en montage van de modules en installaties een partner te zoeken. Die partner vond ik in PB International. Zij hebben al 240 soortgelijke modules verkocht in Nederland aan ziekenhuizen en bejaardenhuizen voor de legionellabestrijding. De stap naar Hemel(s)water viel zo snel te maken.”

Wat is het voordeel van uw systeem boven het maken van drinkwater uit oppervlakte of grondwater?
“Er kleven veel nadelen aan de huidige drinkwaterproductie. Er is sprake van verzilting, van nutriënten uit de landbouw die naar grondwater lekken, er zijn grote zorgen over medicijnen en hormoonverstorende stoffen. En door opwarming van de aarde wordt het leidingwater warmer, waardoor je meer bacteriegroei in de leidingen kunt krijgen.”

Van al die bedreigingen ben je in een klap verlost wanneer je regenwater gebruikt?
“Inderdaad. Waarom zou je drinkwater maken uit onnodig vervuild regenwater als je het ook direct uit regen kunt maken? Nu gebruiken we regenwater dat is vermengd met afvalwater, grondwater en water uit de landbouw. Het zuiveren daarvan kost veel energie en chemicaliën. En dat terwijl we regenwater genoeg hebben dat we zonder energie en chemicaliën te gebruiken kunnen zuiveren.”

Hoe reageren de drinkwaterbedrijven hierop? Die hebben nu het monopolie op ons water.
“Dat is een goede vraag. Zij reageren heel verschillend. De eerste reactie was dat dit niet zou mogen. Dat blijkt niet te kloppen. In de drinkwaterwet staat dat het monopolie is uitgesloten voor particulieren. Je mág voor jezelf drinkwater opwekken. Maar je mag niet ‘leveren’. Wat dat begrip precies inhoudt is daarbij nog wel voer voor juristen.
Uiteindelijk waren diverse drinkwaterbedrijven wel heel geïnteresseerd in de technologie. Brabant Water is zelfs partner en heeft aangeboden mee te werken aan de inrichting van de pilot in Boekel. Een ander drinkwaterbedrijf heeft geholpen met de bemonstering van mijn water.”

En de waterschappen? Zijn die enthousiast?
“Ik ben zelf bestuurder bij De Stichtse Rijnlanden en kan je verzekeren dat Hemel(s)water voor de waterschappen belangrijke voordelen heeft. Het helpt om te beginnen mee de voeten droog te houden. Als iedereen zijn regenwater opvangt, hoeft er minder naar de riolen en is er minder kans op overstromingen in de stad. Een regenbui leverde Copenhagen twee jaar terug nog meer dan een miljard euro schade op.”

Maar stel dat iedereen overstapt op Hemel(s)water, worden de riolen dan niet te droog?
“Daar ligt juist een duurzaamheidskans voor de waterschappen. Zij houden in dat geval minder verdund afvalwater over. Aan de huidige kwaliteit afvalwater is voor de waterschappen bijna geen eer te behalen. We laten het warme afvalwater uit huizen afkoelen in de riolen, dat verdunnen we met regenwater. Het is nauwelijks duurzaam als je uit dat verdunde water energie wilt maken of hier nutriënten uit wilt winnen.”

Is het systeem al in gebruik?
"De octrooi-aanvraag is zojuist ingediend.
In Ecodorp Boekel draait een pilot. En 11 april opent minister Bussemaker met de burgemeester van Amsterdam FABcity. Dan wordt een Hemel(s)water installatie aangesloten op de mobiele woning Heijmans One. Verder heb ik zojuist een aanbieding gedaan aan de eerste boerderij. Want de landbouw is een grootgebruiker van drinkwater, terwijl het ook daar makkelijk kan worden opgevangen op het eigen dak.
Met subsidie van de gemeente Utrecht bekijken we of we bij de Utrechtse sportvereniging Kampong tappunten kunnen aanleggen met drinkwater uit regenwater. Het drinkwaterbedrijf doet daar (nog) niet mee, dus het is nog onduidelijk of dit juridisch kan.”


Aan de mobiele woning Heijmans One op FABcity Javakade Amsterdam wordt een Hemel(s)water installatie gekoppeld

Hoe ziet u de markt voor Hemel(s)water. Is dit vooral kansrijk in het regenrijke Nederland. Of liggen de kansen juist in gebieden met schaarste?
“Ik merk dat het nu al enorm aanslaat in Nederland bij mensen die los van de waterleidingen van de overheid moeten of willen zijn. Zoals in Ecodorp Boekel of in experimenteerwijken als in Almere, Rotterdam of Buiksloterham in Amsterdam waar een circulair systeem wordt nagestreefd. Daar past dit perfect in.
In de loop van dit jaar, als een doorontwikkeld, mooier en goedkoper systeem gereed is, wil ik er ook mee naar het buitenland. Regenwater wordt daar al vaker opgevangen voor drinkwater maar de technologie van een UF-filter is nieuw.”

Heeft u een bepaalde regio op het oog?
“Via Waternet ben ik in contact met Indonesië. Het regent daar twee keer zoveel als hier en het leidingwater is er van erbarmelijke kwaliteit. In dat soort gebieden is het eigenlijk nog veel logischer om over te stappen op drinkwater uit regen dan in Nederland. Ik zoek nog naar een manier om de hele slag via utilitybedrijven en de bijbehorende corruptie daar over te slaan en de installatie rechtstreeks aan de mensen te verkopen.”

 
Albert Jansen

De Challenge Stad van de Toekomst is een initiatief van de ministeries EZ, IenM en BZ en wordt georganiseerd door Pakhuis de Zwijger, Kennisland en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Tijdens de Innovatie Expo, tegelijkertijd met de Eurotop op 14 april 2016 in Amsterdam, zal Hemel(s)water zich samen met de andere 10 finalisten presenteren. Een jury met onder meer kunstenaar Daan Roosegaarde, sociaal onderneemster Willemijn Verloop en directeur Matthijs Bierman van de Triodos bank, zal de winnaar(s) bekend maken.Daarnaast is er een publieksprijs. Stemmen op Hemel(s)water of op een van de andere watergerelateerde projecten, zoals de drijvende afvalwaterrotonde, Mobiele Dijken, BlueCity010, The Salt Project, kan hier.


(Waterforum Online)


Reacties (0)

U heeft een digitaal abonnement nodig om te kunnen reageren.